YouSub
Untitled

tr Turkish

Untitled Turkish subtitles

0 downloads · 199 lines · added Aug 1, 2015

Report a problem
What's wrong?

Also available in

Advertisement

Turkish transcript

Merhaba. Ben Bay Andersen. Bu yayında sizleri hücre hakkında bir tura çıkaracağım.
Farklı türlerdeki hücreler hakkında konuşacağız ve
Hücre içi yapıları ve bunların fonksiyonlarını irdeleyeceğiz.
Ama öncelikle hücrelerin neden bu kadar küçük
olduğunu almamamız gerekiyor. Hücrelerin bu kadar küçük olmalarının nedeni, hücre içine maddelerin difüzyon
denilen bir işlemle girmeleridir. Bu yöntemle oksijen içeri girerken Karbondioksit
aynı yöntemle dışarı çıkar. Ve böylece maddelerin hücre içine difüzyonla girmesi uzun
zaman alır.Bu yüzden yapabileceğimiz şey; hacmi sabit tutarken yüzey
alanını artırmaktır.Ve şimdi maddelerin gitmek zorunda oldukları mesafe göreceli olarak
küçülmüştür. Kendi kendinize neden bu kadar küçük olduklarını soruyor da olabilirsiniz. Gerçekten neden
sonsuz derecede küçükler? Bunun nedeni hücre içindeki maddelerin, DNA gibi
hücredeki bilginin ve çalışan aygıtların hücre içine sığabilmesi gerekmektedir.
Ve ayrıca sahip olduğumuz farklı türdeki bütün hücrelerin olması gerektiği mükemmel
bir boyut vardır.
Bahsetmek istediğim başka bir şey ise hücreler hiç sıkıcı değildir. Ben çocukken
hücrenin bir jel torbası olduğunu sanıyordum. Ve içinde Çekirdek gibi şeylerin olduğunu ve
bu jelin içinde sürekli yüzüyor olduğunu düşünürdüm. Belki de bu biyoloji öğretmenlerinin sürekli
yenilebilir hücre görevlerindeki anlatımları yüzündendir. Aslında bir hücrenin içine bakarsanız,
inanılmaz derecede karmaşık olduğunu görürsünüz. Buradaki gibi farklı moleküllerden oluşmuş iskeletleri vardır.
Bu hücre içinde bir kafes gibidir. Ve tüm organeller bu kafes içine yerleşmiştir.
Ve bu kafes neredeyse bir tren yolu gibi çalışır. Bu taşıyıcı proteinler sayesinde maddeler raylar üzerinde
taşınırlar. Şaka yapmıyorum, onlar tam anlamıyla raylar üzerinde böyle yürürler. Bu yüzden hücreler
inanılmayacak kadar karmaşıktırlar. Ama çoğu kez yanlış anlaşılırlar ve onlar bilim adamları mikroskobu
icat edene kadar görünmezdiler. Diğer bir deyişle, onları göremiyorduk
Eğer elinize bakarsanız, hücreleri göremezsiniz.
Ve bilim adamları da onları göremiyordu bu yüzden
mikroskobu icat edene kadar neler olduğu hakkında bir bilgileri yoktu.
Mikroskoplar temelde iki türdür. Optik mikroskop ve Elektron mikroskobu.
Optik mikroskoplar görüntüyü ışık ve lensleri kullanarak büyütür. Eğer elinize bir dürbün
geçerse ve Onu ters çevirip elinize yakın tutarak tersinden bakarsanız
aslında gerçekten basit bir mikroskop yapmış olursunuz. İşte çalışma şekilleri aynen böyledir.
Eğer bir elektron mikroskobundan bahsedersek , Onlar da
bir sıra mıknatıs kullanırlar. Ve bu mıknatıslar ya elektronları bir resme odaklamak için ya da
görüntüden sektirmek için kullanırlar. Aktarma ve tarama yoluyla çalışan iki türü vardır.
Peki bu nasıl çalışır? Kısa bir tanıtım yapalım. Büyük bir mıknatıs alalım ve bunu eski
bir televizyon ya da bilgisayar ekranına yaklaştırın. Durun durun bunu yapmayın! Ama eğer yapsaydık,
monitör veya bilgisayarınızın ekranını bozardı, ama temelde mıknatısın yaptığı
elektronların yolunu değiştirmek olurdu ve aslında aynen bunu bizler de yaparak,
büyütme oranını artırıyor ve denekleri görebiliyoruz.
İşte burada bu yöntemlerle alınan bazı resimler var
Bu sıradan bir biyoloji laboratuvarında bulunabilen optik mikroskopla alınmış bir
paramesyum resmi. Bunlar aktarma elektron mikroskobu ile alınanlar . Bunlar
küçük virüslerdir. Ya da burada bir karıncaya bakıyoruz. Şimdi bu iki tanesi ölü.
Çünkü malzemeye bakarken kullandığınız yöntem aslında ona zarar veriyor.
Aslında buraya deneğin üzerine ince metal bir tabaka koymak zorundayız ki bu sayede
taramalı elektron mikroskobu, elektronu sektirerek çalışabilsin.
Sonuçta gelecek elektron mikroskoplarında. Bunlar floresan optik mikroskop olarak da
adlandırılmaktalar. Bu videonun başında bir örneğini gördüğünüz harika floresan boyalar ile
boyanmış resimlere sahip olabiliyoruz. Ve bu sayede incelediğimiz materyali canlı tutabiliyoruz.
Hatta bu yaz ben boyanmış canlı-ölü bir denek gördüm.Onu boyuyorsunuz,
size işlem sırasında canlı olan bütün hücrelerini gösteriyor ve sonrasında hemen ölüyor.
Bu gerçekten harika. Böylece hücrelerin çok güzel görüntülerini alabiliyoruz.
İlk olarak bilmeniz gereken şey,
başlıca iki tür hücre tipi olduğudur. Bunlar prokaryot hücreler ve ökaryot hücrelerdir.
Prokaryotik hücrelerin bir çekirdeği yoktur. Eğer bu kelimeyi açmak gerekirse, çekirdek öncesi diyebiliriz.
Yani hiçbir çekirdekleri yok. Ökaryot hücreler ise çekirdeğe sahipler.
Ne tür prokaryot hücreler vardır? Gerçekte
iki türleri vardır. Bakteriler ve archea bakteriler.
Bunu doğru şekilde telaffuz etmeye çalışalım. Bu Prokaryot olacak.
Ökaryot hücreler mikroskobik boyutta olmayan daha büyük boyutta canlı şeylerdir. Bitkiler, hayvanlar,
mantar, protistalar, gerçekten böyle büyük şeyler. Burada ölçeği anlatmak zor.
Örneğin bir bakterinin büyüklüğü hücre içindeki bu mitokondri ile aynıdır.
Yani bunlar gerçekten ama gerçekten küçükler. Ancak ikisi arasında bazı benzerlikler var. Diğer
bir deyişle ,tüm hücrelerde nükleik malzeme bulunur. Yani bütün hücrelerin DNA 'sı vardır.
Tüm hücrelerin hücreyi kaplayan yüzeyinde bir membranı vardır, içerisinde de bir çeşit sitozol blunur.
ve onlarda ribozomlar da bulunur. Onlar bazen farklı olabilir, ama tüm hücrelerin
bu şeyleri vardır.
Ökaryot hücrelere geçersek eğer , o zaman organelleri konuşmamız gerekiyor.
Hücrelerin içinde adına aşina olduğumuz organlar vardır. Mitokondri buna
örnek olarak verilebilir. Ve böylece temelde prokaryotik hücreler daha basittir. Bunun hakkında
bakterilerden bahsederken daha çok konuşacağım. Ama bu videonun çoğunda Ökaryot
hücreler hakkında konuşacağım. Örneğin bunun bir hayvan hücresi olduğunu hemen söyleyebilirim.
Hadi bir hayvan hücresine şöyle bir bakalım.
Çekirdekten başlayarak sentriyole kadar hücrelerin içindeki başlıca organeller bunlardır.
Şimdi yapacağım şey hepsinden bahsetmek ve size
nerede bulunduklarını ve görevlerini anlatacağım. Belki de sonunda tekrar etmek istersiniz ve
Hepsini gözden geçirir ve gerçekte kadar bilgi edindiğinizi görürsünüz.
Hadi
Birinci ile başlayalım. Birinci Çekirdekçiktir. Çekirdekçik çekirdek zarının içinde bulunur.
Ben bunun nasıl çalıştığını hep karıştırırdım. Çekirdeğin içinde bulunan bütün kromozomların
yaptığı şey ribozomları oluşturmak için gerekli
olan genleri çekirdek içinde bir yere toplamaktır. Ve bu da sonuç olarak, bu bölgede çok fazla protein
olduğundan , boyadığımızda daha koyu renkli olacaktır.
İşte burası kromozomların ribozom oluşturmak için gerekli olan ribozomal RNA ları ürettiği yerdir.
Tam şurada olacak. Bu iki aşamalı bir süreç gibidir. Yani temelde olan;
bu bölgede ribozomal RNA üretecekler ve bu RNA buradan dışarı çıkacak ve sitoplazmadaki
ribozomları kullanarak bazı proteinleri üretecek. Ve sonra bu yapı taşı olan proteinler
ribozomların oluşturulduğu yere geri dönecek. Sonra bunlar ribozoma dönüştürülecek.
Şu ana kadar farklı bir çok şey hakkında konuştuk. Ama benim vurgu yapmak istediğim şey
Çekirdeğin içinde bulunan işte bu çekirdekçikte ribozomların bir araya getirilip oluşturulduğudur.
Eğer bir sonrakine geçersek,
bir sonraki çekirdek olacaktır. Çekirdek ilk keşfedilen organellerden biridir.
Burada görünen çekirdeğin füloresan boya ile boyanmış halidir. Peki çekirdeğin işlevi nedir?
Ben çocukken hep hücrenin beyni gibi olduğunu duyardım. Aslında bu çok basitleştirilmiş
bir tanımlama. İçeride ne var? Temel olarak DNA var, bu nedenle hücrenin genetik malzemesi
çekirdekte bulunmaktadır ve tabii biliyorsunuz ki hücrenin ne tür bir hücre olacağını
burası belirliyor. Ama aynı zamanda çekirdek hücreyi kontrol de ediyor. Başka bir deyişle
proteinleri yapacağız. Belirli bir zamanda enzimleri oluşturacağız.Bunun sonucunda
Hücre bir şeyler yapacak.Böylece eğer siz hala çekirdeği
hücrenin kontrol merkezi olarak düşünmek isterseniz, bu olur. Ama bunu düşünmenin daha iyi bir yolu çekirdeğin
genetik malzemenin bulunduğu yer olduğunu bilmektir. Ve aynı zamanda çekirdek dışarıdan küçük gözeneklere sahip olacak
ki bu gözenekler ileride biz transkripsiyon ve translasyon hakkında konuşurken önemli hale gelecektir.
Yani üzerinde küçük delikler vardır. Ve delikler malzemelerin içeri girmesi
dışarı çıkabilmesi için önemlidir. İşlevi budur.
Tamam. Sonra ribozoma geçelim. Ribozomu genelde ben hücre içindeki küçük
noktalara benzetirdim. Bundan biraz daha karışıklar tabii. Buradaki kısımlara bakalım
Dipte küçük bir alt birim varken , yukarıda üstte büyük bir alt birim bulunur.
Ve haberci RNA bu ikisi arasından ilerlerken, bu sırada devreye
taşıyıcı RNA girer. Aslında şu anda bu işlem esnasında taşıyıcı RNA dan proteinler üretiyoruz .
Ve böylece ribozomun fonksiyonu proteinleri inşa etmek olacak.
Prokaryot ve ökaryot hücrelerin farklı ribozomları vardır. Ve aslında antibiyotikler bu farklılığı kullanarak çalışır.
Vezikül aslında geniş bir ifadedir. Bir vezikül temelde bir zarla çevrili kap anlamına gelmektedir.
Ve onlar bazen gerçekten gerçekten küçük ve bazen de oldukça büyüktür. Vakuol buna
örnek olabilir.Ve onlar yaptıkları işe bağlı olarak , etrafta malzeme taşırlar. Bir taşıyıcı vezikül gibi
maddeleri hareket ettirip, taşıyacaktır.
Sonraki organel Granüllü ER veya granüllü endoplazmik retikulum. Bu aslında
çekirdeğin devamı olan bir zardır. Bu katlanmış zar (membran)
çekirdekten çıkar. Ribozomlar da bunun dış yüzeyine yerleşmişlerdir
Granüllü ER denmesinin nedeni budur. Ben bunu hücre içerisindeki bir fabrika gibi düşünmek istiyorum
İşte temelde buradaki gibi bir zarımız var. Bunun gibi bir zar ;
Ribozom da tam üstüne yerleşmiş vaziyette. Bu yüzden
haberci RNA gelip içinden geçerken biz istediğimiz proteinleri yapabiliriz.
Ve bu yüzden bir fabrika gibi diyoruz. Bizim malzemeleri ürettiğimiz yerdir burası.
Bu ayrıca hücre içerisinde kullanılacak olan membran ve zarları da üretmektedir.
Sonrasında Golgi Aygıtına geçiyoruz.
Ben bunu kendi üstüne katlanmış olan bir pide veya yufka gibi düşünmek istiyorum.
Eğer üretilen proteinler nereye gidiyor diye sorarsak, proteinler endoplazmik retikulumda üretiliyorlar sonra
küçük bir taşıma kesesinde paketlenmiş olarak Golgi aygıtına taşınacaklar diyebiliriz.
Golgi aygıtının içinde bunları dönüştüreceğiz. Proteinlere karbonhidratlar gibi bir şeyler ekleyeceğiz.
Bunları bir miktar sıkıştırıp olgunlaştıracağız ve gitmeleri gereken yere göndereceğiz.
Yani bunu bir çeşit kargo firması gibi düşünebiliriz. Başka bir deyişle
hücrenin bir nakliye parçasıdır. Maddeler bir taşıma vezikül ile gelir. Onlar düzenlenir ve
ulaşım vezikülü ile hücre içinde nereye gitmeleri gerekiyorsa oraya
taşınırlar
Sonraki organel Cytoskeleton . Cytoskeleton hücre içindeki bir destek yapısıdır. Aslında
hücreye fiziksel yapısını bu verir. Eğer bir hücrenin amip gibi hareket etmesi gerekiyorsa
bunu Cytoskeleton ile gerçekleştirecektir. Bunu bir
benzetme yaparak düşünmek istiyorum. Bu bir çeşit köprü gibi. Yani bir köprü üzerinde
iki ayak olacak. Ve bu ayaklar köprüye destek olacak. Ama sonra sen
Golden Gate Köprüsünde olduğu gibi bu ayaklara gerçekten ince kablolar bağlamak zorunda olacaksın.
Ve sonuçta bir hücrede bu iki şey olacak. Bu büyük ayaklar ki bunlara
mikrotübüller denir. Ve bunlar tubulin olarak adlandırılan bir proteinden yapılmışlardır. Ayrıca
Bu gerçekten ince şeyler ki bunlara da mikrofilamentler denir.Bu büyük şeyler
yani mikrotübüller sıkışmaya karşı bir detsek sağlarlar. Tam da köprünün ağırlığını taşıyan ayaklar gibi.
Ve sonrasında o ince mikrofilamentler ise gerilme kuvvetine karşı destek olurlar.
Eğer Golden Gate Köprüsünü ters bir vaziyette düşünürseniz Cytoskeleton un hücre içinde
nasıl bir yapısı ve görevi olduğunu anlamamız için iyi bir yöntemimiz olur.
Sonraki organel pürüzsüz ER olsun. Ne eksik?
Ribozomlar eksik. Peki ne üretiyor? Çok miktarda yağlar, kolesterol
gibi şeyler. ER zararlı maddelerin etkisizleştirilmesi , gerçekten çok önemlidir, yani zehirli
maddeleri parçalamaktadır. Yani eğer alkolikseniz ki şükür değilsiniz. Ama eğer alkolikseniz
siz daha çok alkol aldıkça vücudunuzda daha çok pürüzsüz ER üretilecektir.
İşte bu yüzden hep daha fazla ve daha fazla içmek zorunda kalıyorsunuz. (Alkolizm böyle).
Sonrasında mitokondri var. Mitokondri
biliyorsunuz enerji ürettiğimiz yerdir. Aslında ne üretiyor bakalım.
Bu enerji ATP şeklinde, Temelde dış zarın içine katlanmış bir zarı vardır
Daha çok bir bakteri gibi görünüyor Çünkü bilim adamları bunun endosimbiyotik süreçte
hücrenin bir parçası olduğunu düşünüyorlar. Diğer bir deyişle, bakteriler hücrenin parçası oldu
O hücre için ATP üretiyor. Hücre de ona yaşamak için bir yer veriyor. Bunun delili
nedir? Onların kendilerine has DNA 'ları mevcuttur ve bölünme esnasında kendi kendilerini eşlerler.
Ve bu yüzden neredeyse biyolojik bir gerçek olarak kabul edilmektedir.
Şimdi sırada vakuol var. Vacuole bizim hayvanlarda
değil de bitkilerde göreceğimiz bir organeldir. Özellikle büyük vakuoller böyledir.
Bu bitki hücresinde yaptığı iş su depolama işidir. Hücrenin basıncını ,turgor basıncı
ile dengeli tutacak şekilde su depolayarak ayarlar.
Bazı protistalar kontraktil vakuole sahiptir. Tatlı su ortamında yaşıyorlarsa eğer fazla
suyu dışarı pompalarlar. Bizlerde de vakuol vardır fakat genellikle bunlar çok küçüktürler.
Hayvanlarda vakuoller Endo ve ekzositozu için kullanılanılır.
Sonraki organel sitosol. Sitosol ü çözünmüş bir
madde olarak düşünebilirsiniz.Sıvıdır fakat çok fazla çözünmüş madde içerir.
Biz hepsinin bu olduğunu düşünürdük. Ama şimdi öğreniyoruz ki
hücre içinde yoğunluk farkları bulunuyormuş . Ve bu yüzden sitozolün kendisi de çok karmaşık bir yapı.
Sonra lizozom seviyesine gidiyoruz.
Lizozom, bazen bir intihar kesesi gibi düşünülebilir. Peki içinde
gerçekten ne var? Bunun içinde sindirim enzimleri vardır ve zar
ile çevrilmiştir. Böylece bozmak istediğimiz maddeyi taşıyan bir vezikülün yanına gidip
sindirim enzimlerini içeri sokarak
maddeleri yıkmasını sağlarız. Ya da adını aldığı gibi lizozomun zarı patlar
ve sindirim enzimleri hücre içinde heryere yayılır
hücreyi çözer ve hücreyi öldürür. Apoptosiz adı verilen hücrenin
kendi kendini öldürmesi işi lizozom tarafından yapılmaktadır.
Ve nihayet Sentriyol. Sentriyol sentrozomun bir parçasıdır. Ve
hücre içindeki konumlandırmada çok önemlidir. Sentriyolun nerede bulunduğuna bağlı
çekirdeğin nerede olacağı , hücrenin diğer bölümlerinin nerede olacağı
belirlenir. Ayrıca hücre bölünürken de önemlidir. Hücrenin iki tarafına da yolculuk ederken
Lif formunu almak üzere şekillenmeye başlar. Ve bu lifler
kromozomlara bağlı olacak ve onları her iki tarafa çekecektir. Bizlerde
bunlardan var ama daha yüksek bitkilere bakarsak onlarda sentriyol bulunmaz. Oradaki
rolü biraz tanımsızdır.
Ve sanırım hepsi için aynı şeyi söyleyebiliriz. Hepsinin yaptığı şey için bir fikrimiz var.
Fakat muhtemelen daha bilmediğimiz bir çok şeyi de yapıyorlar.
İşte bu noktada bu video korkunç bir hal alıyor. Ben bunların hepsini görünmez yapacağım.
Eğer durdurma düğmesine basarsanız ve listeyi baştan sona tekrar ederseniz.
Numara 1 nedir? Numara 2 de ne var? Numara 3, Numara 4 nedir? Numara 1 ne yapar?
Eğer bunu yapamazsınız , gerçekten bunu anlamamışsınızdır. Çocuklarla sınıfta çalışırken
farkettiğim şey hücrenin kısımlarını öğrenmeye çalışırken bazen en kolay yolun
ezber kartları yapmak olduğudur ve bu ezber kartlarını tekrar etmektir. Eğer
şimdi yapamıyorsanız. Anlamamışsınız demektir.
Ve böylece hücre turunun sonuna geldik. Umarım eğlenceli ve yararlı olmuştur.

Need subtitles from another video?